Kapora nedir, geri alınabilir mi?

Kapora, bir taşınmazın satışı ya da kiralanması kesinleşmeden önce verilen ön ödeme. Amacı, tarafların ciddiyetini göstermek ve taşınmazın kısa bir süre başkasına satılmasını ya da kiralanmasını önlemek.

Hukukta "kapora" diye bir kavram yok

Günlük dilde kapora denen ödeme, Türk Borçlar Kanunu’nda iki ayrı kurumdan birine karşılık geliyor: pey akçesi ya da cayma parası. Hangisi olduğu, paranın geri alınıp alınamayacağını doğrudan belirliyor — ve fark yazılı belgede nasıl tanımlandığından anlaşılıyor.

Pey akçesi

Pey akçesi, sözleşmenin kurulduğunun kanıtı olarak veriliyor. Sözleşme gerçekleştiğinde ödenen bedelden düşülüyor. Sözleşmeden dönme hakkı vermiyor; yani taraflar yine sözleşmeyle bağlı kalıyor.

Cayma parası

Cayma parası ise sözleşmeden dönme hakkının bedeli. Veren taraf caymak isterse parayı bırakıyor, alan taraf caymak isterse aldığının aynısını iade ediyor. Burada geri alamama, bir ceza değil; caymanın kararlaştırılmış karşılığı.

Geri alınabilir mi

Cevap tek cümleyle verilemiyor, çünkü duruma bağlı:

• Ödeme cayma parası olarak kararlaştırılmışsa ve vazgeçen alıcıysa, para genellikle geri alınamıyor.
• Satıcı vazgeçmişse cayma parasının iadesi gündeme geliyor.
• Ödeme pey akçesiyse ve satış gerçekleşmemişse, sebebi kimin kusurundan kaynaklandığına bakılıyor.
• Yazılı bir belge yoksa ödemenin niteliği tartışmalı hâle geliyor ve ispat yükü ödeyene düşüyor.

Yazılı belge neden şart

Elden verilen ve belgesi olmayan bir kapora, uyuşmazlık çıktığında ispat edilemiyor. En azından ödenen tutarı, tarihi, tarafları, hangi taşınmaz için verildiğini ve cayma hâlinde ne olacağını içeren yazılı bir belge düzenlenmesi gerekiyor. Ödemenin banka yoluyla ve açıklamalı yapılması da kayıt bırakıyor.

Depozitodan farkı

Depozito kira ilişkisinde, kiracının kiralanana verebileceği zararlar ve ödenmeyen kira için güvence olarak alınıyor ve kira sona erdiğinde koşullar sağlanmışsa iade ediliyor. Kapora ise sözleşme kurulmadan ÖNCE veriliyor ve işlevi güvence değil, bağlayıcılık.

Tapuda satış vaadi

Taşınmaz satışında güvenceyi bir adım öteye taşımak isteyen taraflar noterde düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yapabiliyor. Bu sözleşme tapuya şerh edildiğinde, taşınmazın üçüncü kişilere devrine karşı koruma sağlıyor — elden verilen bir kaporanın sağlamadığı bir koruma.

Bu yazı genel bilgi amacıyla hazırlandı; hukuki tavsiye değildir. Tapu ve mülkiyet işlemlerinde durum taşınmaza ve sözleşmeye göre değişiyor — işlem yapmadan önce ilgili tapu müdürlüğüne ya da bir avukata danışın.