Rayiç bedel nedir, nasıl belirlenir?

Rayiç bedel, bir taşınmaza resmî işlemlerde esas alınmak üzere biçilen değer. Emlak vergisi bu değer üzerinden hesaplanıyor ve tapu harcı için de bir alt sınır oluşturuyor.

Kim belirliyor

Arsa ve arazi için asgari metrekare birim değerleri, belediye ve defterdarlık temsilcilerinden oluşan takdir komisyonları tarafından dört yılda bir belirleniyor. Ara yıllarda bu değerler yeniden değerleme oranıyla güncelleniyor. Binalarda ise değer, inşaat maliyet bedelleri ve arsa payı üzerinden hesaplanıyor.

Piyasa değeriyle aynı değil

En sık karışan nokta bu. Rayiç bedel idari bir değer; piyasa fiyatı ise alıcı ve satıcının anlaştığı tutar. İkisi arasında ciddi fark olabiliyor ve rayiç bedel genellikle daha düşük kalıyor.

Bu fark satışta önemli: tapu harcı beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanıyor ama beyan edilen tutar rayiç bedelin altında olamıyor. Gerçek satış bedelini düşük göstermek harç kaybına yol açıyor ve tespit edildiğinde vergi ziyaı cezası gündeme geliyor.

Nereden öğrenilir

Taşınmazın bağlı olduğu belediyenin emlak servisinden ya da bazı belediyelerin çevrimiçi e-belediye uygulamalarından rayiç bedel sorgulanabiliyor. Sorgulama için ada ve parsel bilgisi gerekiyor.

Nerelerde karşınıza çıkıyor

Rayiç bedel yalnız emlak vergisinde kullanılmıyor:

• Tapu harcının alt sınırı olarak
• Veraset ve intikal vergisi hesabında
• Kamulaştırma bedeli tartışmalarında bir referans olarak
• Bazı bankaların kredi değerlendirmesinde yan gösterge olarak

Vergi oranları ve istisna tutarları her yıl yeniden belirleniyor. Buradaki anlatım kavramı açıklıyor; güncel oran ve tutarlar için Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayımladığı tebliğlere ya da bir mali müşavire başvurun.