Konut alırken fiyatın üstüne hangi masraflar biniyor?
Konut alırken bütçe çoğunlukla satış bedeline göre kuruluyor; oysa devir günü ve sonrasında ödenen kalemler toplamda azımsanmayacak bir tutar tutuyor. Aşağıdaki liste, hangi kalemin ne için ödendiğini gösteriyor.
Tapu işlemleri
- Tapu harcı — beyan edilen satış bedeli üzerinden hesaplanıyor. Kanunen alıcı ve satıcı ayrı ayrı ödüyor, uygulamada çoğu zaman tek tarafta toplanıyor.
- Döner sermaye ücreti — tapu müdürlüğünün işlem ücreti, sabit tutar.
- Vekâletname çıkarılacaksa noter ücreti.
Kredi kullanılıyorsa
- Kredi tahsis ücreti — bankanın kredi açılışında aldığı ücret, kanunla üst sınıra bağlı.
- Ekspertiz (değerleme) ücreti — bağımsız kuruluş taşınmazın değerini raporluyor.
- İpotek tesis ücreti ve ilgili tapu masrafı.
- Hayat sigortası — birçok bankada kredi süresince isteniyor.
Zorunlu ve yararlı sigortalar
Tapu devri için zorunlu deprem sigortası (DASK) poliçesi aranıyor; primi konutun büyüklüğüne, yapı tipine ve risk bölgesine göre değişiyor. DASK yalnız deprem hasarını ve sınırlı bir teminata kadar karşıladığı için, üzerine isteğe bağlı konut sigortası yaptırılması yaygın.
Taşınmadan önce ve sonra
- Elektrik, su ve doğal gaz abonelik ve güvence bedelleri.
- Yeni projelerde ilk dönem aidat avansı ya da demirbaş katılım payı.
- Emlakçı hizmet bedeli — ikinci elde alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı alınıyor.
- Yeni konutta satış bedeline dâhil olan KDV — oranı konutun net alanına ve projenin ruhsat tarihine göre değişiyor.
- Taşınma, mutfak ve dolap gibi tamamlama işleri.
Bu kalemlerin bir kısmı pazarlığa açık, bir kısmı değil. Satış ofisinden ya da emlakçıdan hangi masrafın kime ait olduğunu yazılı olarak istemek, devir günü sürpriz yaşamanın önüne geçiyor.
Oranlar, muafiyet sınırları ve ödeme takvimi yıldan yıla değişiyor ve bu yazıda bilerek rakam verilmedi. Güncel oran için taşınmazın bağlı olduğu belediyeye ya da Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı rehberlere bakın.