Yapı denetim nedir, kim denetliyor?
Yapı denetimi, inşaatın onaylı projesine, standartlara ve mevzuata uygun yapılıp yapılmadığının bağımsız bir kuruluş tarafından denetlenmesidir. Yapı Denetimi Hakkında Kanun ile düzenleniyor ve kapsamdaki yapılarda zorunlu.
Yapan ile denetleyen ayrı
Denetimin anlamı, müteahhidin kendi işini kendisinin onaylamamasında. Yapı denetim kuruluşu ayrı bir tüzel kişilik ve yapı sahibiyle sözleşme yapıyor. Ücretini yapı sahibi ödüyor, ancak kuruluşun hangi işe bakacağı idare tarafından belirleniyor — böylece müteahhidin kendi denetçisini seçmesi engelleniyor.
Neyi denetliyor
- Zemin ve temel çalışmalarının projeye uygunluğu.
- Kullanılan beton ve demirin standartlara uygunluğu; numune alınması.
- Taşıyıcı sistemin projeye uygun imalatı.
- Tesisat ve yalıtım işlerinin projeye uygunluğu.
- Her aşamada seviye tespit tutanağı düzenlenmesi.
Seviye tespit tutanağı ne işe yarıyor
İnşaat belli seviyelere geldiğinde denetim kuruluşu tutanak düzenliyor ve idareye bildiriyor. Hakediş ödemeleri de bu tutanaklara bağlanıyor. Bir inşaatın gerçekte hangi seviyede olduğunu gösteren en resmî kayıt bu tutanaklar.
Alıcı bunu nereden görüyor
Şantiyede asılı olan yapı ruhsatı levhasında yapı denetim kuruluşunun adı yazıyor. Kuruluşun izin belgesinin geçerli olup olmadığı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kayıtlarından öğrenilebiliyor.
Her yapı kapsamda değil
Yapı denetimi kanunda tanımlanan yapılar için zorunlu; belli büyüklüğün altındaki bazı yapılar ile kamu yapılarının bir kısmı kapsam dışında kalabiliyor. Bir konut projesinin denetime tabi olup olmadığı ruhsattan görülüyor: kapsamdaysa ruhsatta denetim kuruluşunun adı yazıyor.
Denetim kuruluşu değişebiliyor
İnşaat sürerken denetim kuruluşunun sözleşmesi sona erebiliyor ya da kuruluş izin belgesini kaybedebiliyor. Bu durumda iş yeni bir kuruluşa devrediliyor ve devir sırasında yapının o ana kadarki seviyesi tespit ediliyor. Uzun süren projelerde birden fazla denetim kuruluşu görev almış olabiliyor.
Kanun, yapı denetim kuruluşuna ve inşaatın diğer sorumlularına yapıdaki eksikliklerden ötürü belli bir süre boyunca sorumluluk yüklüyor. Teslimden sonra ortaya çıkan yapısal bir kusurda muhatap yalnızca müteahhit olmuyor.
Bu yazı genel bilgi amacıyla hazırlandı; hukuki tavsiye değildir. Sözleşme ve mülkiyet işlemlerinde durum taşınmaza ve sözleşme metnine göre değişiyor — imza atmadan önce bir avukata ya da ilgili tapu müdürlüğüne danışın.