Ekspertiz (değerleme) raporu nedir, kim hazırlıyor?
Ekspertiz raporu, bir taşınmazın piyasa değerini bağımsız bir uzmanın belirlediği rapor. Konut kredisi kullanılırken banka bu raporu istiyor; kredi tutarı satış fiyatına değil, rapordaki değere göre belirleniyor.
Kim hazırlıyor
Raporu, Sermaye Piyasası Kurulu listesinde yer alan gayrimenkul değerleme şirketleri ve bu şirketlerde çalışan yetkili değerleme uzmanları hazırlıyor. Banka genellikle çalıştığı şirketleri yönlendiriyor ama uzman bankanın değil, değerleme şirketinin personeli.
Neye bakılıyor
- Taşınmazın konumu, ulaşım bağlantıları ve çevresindeki donatılar.
- Brüt ve net alan, kat, cephe, bina yaşı ve yapı kalitesi.
- Tapu ve imar durumu; iskânın alınıp alınmadığı.
- Aynı bölgede yakın zamanda gerçekleşen benzer satışlar.
Rapor düşük çıkarsa
Banka kredisini rapordaki değer üzerinden hesapladığı için, rapor satış fiyatının altında kalırsa aradaki farkı alıcının peşin karşılaması gerekiyor. Bu, satış görüşmesinde fiyatın yeniden konuşulmasına da yol açabiliyor.
Rapor bir fiyat pazarlığı aracı değil, bankanın teminatını ölçme yöntemi. Ama bağımsız bir uzmanın taşınmazı yerinde görüp yazdığı bir belge olduğu için alıcıya da bilgi veriyor: raporun bir kopyasını istemek hakkınız.
Ne kadar geçerli
Değerleme raporlarının belirli bir geçerlilik süresi oluyor; süre dolduğunda banka yeni rapor isteyebiliyor. Aynı taşınmaz için kısa süre önce hazırlanmış bir rapor varsa, bankaya sorarak yeniden ücret ödemekten kaçınabiliyorsunuz.
Ücreti kim ödüyor
Rapor ücreti genellikle krediyi kullanacak kişiden alınıyor ve kredi masrafları arasında yer alıyor. Kredi kullanılmasa bile taşınmazın değerini bağımsız bir uzmana tespit ettirmek mümkün; bu durumda hizmeti doğrudan değerleme şirketinden alıyorsunuz.